Przez lata gruz, drewno i folia często lądowały na budowie w jednym kontenerze, skąd całość trafiała do dalszego zagospodarowania. Dziś odpady budowlane i rozbiórkowe trzeba wysegregować na wymagane frakcje – bezpośrednio na placu budowy albo zlecając wykonanie tego obowiązku uprawnionemu podmiotowi. Zmiana wpływa na organizację robót, ponieważ przy segregacji prowadzonej u źródła wymaga miejsca na odpowiednie pojemniki i dyscypliny całej ekipy. Praktyczne pytania dotyczą więc tego, jakie frakcje należy wydzielić, ile kontenerów podstawić i kto odpowiada za prawidłowe postępowanie z odpadami. Poniżej wyjaśniamy, jak zorganizować segregację odpadów budowlanych, aby była zgodna z przepisami i nie utrudniała prowadzenia prac.
Jak segregować odpady budowlane? 6 wymaganych frakcji
Segregacja odpadów budowlanych obejmuje co najmniej 6 grup materiałów, a są to drewno, metale, szkło, tworzywa sztuczne, gips oraz odpady mineralne. Do ostatniej grupy zalicza się beton, cegły, płytki i materiały ceramiczne oraz kamienie, czyli znaczną część gruzu. Drewno obejmuje deski szalunkowe, elementy więźby i palety, przy czym materiał zawierający lub zanieczyszczony substancjami niebezpiecznymi wymaga odrębnego postępowania. Metale schodzą z budowy jako zbrojenie, profile, blacha i osprzęt instalacyjny, a wiele z nich ma wysoką wartość surowcową. Gips wymaga wydzielenia, ponieważ w kontakcie z gruzem betonowym może pogarszać parametry kruszywa powstającego z przerobu. Tworzywa sztuczne to głównie folie budowlane, rury i opakowania, które przy zabrudzeniu zaprawą mogą tracić przydatność do recyklingu. Proporcje między frakcjami zależą od charakteru robót, dlatego przewidywane ilości odpadów szacuje się osobno dla rozbiórki, stanu surowego i wykończenia.
Kontenery do segregacji odpadów budowlanych na placu budowy
Podstawą sprawnej zbiórki jest wyznaczenie stałego miejsca na pojemniki, do którego dojedzie samochód odbierający odpady. Sektor lokuje się możliwie blisko strefy prac, bo każdy metr przewożenia gruzu taczką po placu wydłuża pracę i zniechęca ekipę do rozdzielania materiału. Pojemność dobiera się razem z firmą podstawiającą kontenery, ponieważ pojemnik przeznaczony na sam gruz bywa mniejszy niż ten na frakcje lekkie o dużej objętości. Dostępne warianty wraz z zasadami odbioru zestawiono na stronie https://honest.com.pl/wynajem-kontenerow-na-odpady-budowlane/. Przy niewielkich remontach część frakcji występuje w ilościach śladowych, dlatego można zbierać je w workach albo mniejszych, oznaczonych pojemnikach, zachowując zasadę rozdzielenia strumieni. Oznaczenie pojemników czytelną tabliczką ogranicza najczęstszy problem na budowie, czyli wrzucanie materiału do pierwszego wolnego kontenera.
Jak segregować odpady podczas remontu i prac rozbiórkowych?
Rozdzielanie materiału udaje się wtedy, gdy zaczyna się je już na etapie rozbiórki, a nie po jej zakończeniu. Kolejność prac warto ułożyć tak, aby najpierw zdemontować elementy jednorodne, czyli stolarkę, instalacje i pokrycia, a dopiero potem przystąpić do wyburzania konstrukcji. Wstępnej segregacji dokonuje się w trakcie demontażu, oddzielając rzeczy nadające się do ponownego użycia od materiału przeznaczonego do przerobu. Ekipa, która od pierwszego dnia wie, co i gdzie segregować, pracuje szybciej niż zespół uczony zasad po tygodniu robót. Bieżące zamawianie wymiany zapełnionych kontenerów zapobiega sytuacji, w której brak miejsca wymusza mieszanie frakcji. Sortowanie odpadów po zakończeniu prac może być bardziej kosztowne, ponieważ wymieszanie gruzu z gipsem i tworzywami sztucznymi utrudnia jego dalsze zagospodarowanie.
Kto odpowiada za segregację na terenie budowy?
Wytwórcą odpadów jest podmiot, którego działalność powoduje ich powstanie, a przy usługach budowlanych, remontowych lub rozbiórkowych co do zasady jest nim wykonawca robót, chyba że umowa stanowi inaczej. Zakres odpowiedzialności warto więc rozstrzygnąć na etapie kontraktu, zanim odpady w ogóle powstaną. Wytwórca odpadów budowlanych odpowiada za zapewnienie ich prawidłowego zagospodarowania, a jeśli podlega obowiązkowi ewidencji – również za jej prowadzenie. Obowiązek segregacji odpadów budowlanych wynikający z ustawy o odpadach dotyczy wytwórcy tych odpadów, a jego przestrzeganie może być kontrolowane przez wojewódzki inspektorat ochrony środowiska. Przy budowach prowadzonych przez kilku podwykonawców warto wskazać jedną osobę pilnującą strumieni, bo rozproszona odpowiedzialność kończy się zwykle jednym wspólnym kontenerem. Osoba fizyczna remontująca własne mieszkanie poza działalnością gospodarczą nie musi samodzielnie zapewniać wysegregowania 6 frakcji, ponieważ obowiązek ten wykonuje kolejny posiadacz, któremu przekazano odpady. Odpady budowlane i rozbiórkowe nie są jednak odpadami komunalnymi i nie powinny trafiać do pojemnika na odpady zmieszane.
Obowiązek segregacji odpadów budowlanych i przekazanie odpadów
Odpady należy przekazać podmiotowi, który ma wymagane uprawnienia do gospodarowania odpadami danego rodzaju. Weryfikacja uprawnień leży po stronie przekazującego, dlatego przed podpisaniem zlecenia sprawdza się wpis odbiorcy w rejestrze oraz zakres wydanych mu decyzji. Jeżeli przekazujący podlega obowiązkowi ewidencji odpadów, ich transport dokumentuje się kartą przekazania odpadów wystawianą w systemie elektronicznym. Przy ograniczonej powierzchni placu można powierzyć rozdzielenie materiału uprawnionemu podmiotowi na podstawie pisemnej umowy. W takim układzie odpady mogą zostać przekazane w sposób zmieszany, a wykonanie obowiązku ich wysegregowania powierza się podmiotowi przyjmującemu. Odpowiedzialność za wykonanie tego obowiązku pozostaje jednak solidarna. Zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż odpady niebezpieczne wskazane w katalogu mogą być ewidencjonowane pod kodem 17 09 04.
Najczęstsze błędy przy segregacji odpadów budowlanych i rozbiórkowych
Najczęstszym błędem jest ustawienie zbyt małej liczby pojemników, przez co ekipa i tak wrzuca wszystko razem. Drugim jest wyznaczenie sektora w miejscu bez dojazdu, co kończy się przestawianiem kontenerów i opóźnieniami w odbiorze. Zdarza się też pomijanie zabezpieczenia pojemników na noc, przez co trafiają do nich odpady spoza budowy i zanieczyszczają zebraną frakcję. Materiał, którego nie udało się wysegregować, może wymagać dodatkowego sortowania albo zostać odebrany po wyższej stawce, a przy większych ilościach odpadów różnica jest odczuwalna w budżecie robót. Konsekwencją może być również odmowa przyjęcia ładunku przez instalację, co przy napiętym harmonogramie blokuje kolejne etapy budowy. Zasady gospodarki odpadami bywają zmieniane, dlatego przed rozpoczęciem prac warto sprawdzić aktualne przepisy oraz warunki odbioru stosowane przez wybranego odbiorcę.